Gaidi ya mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo ya vhathu vha sa shumi 

Muvhuso wo thoma mbekanyamushumo ntswa ya vhugudisi ine ya vhidzwa mbekanyamushumo dza vhugudisi ha mushumo. Uvhu vhugudisi ho itelwa vhathu vha sa shumi. Uku kubugwana ku ṱalutshedza uri iyi mbekanyamushumo i shuma hani. 

Mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo (learnership) ndi mini? 
Ndi mbekanyamushumo ine ya ita uri muthu a vhe na ndalukano dza mushumo. Mbekanyamushumo dza vhugudisi ha mushumo dzi katela u guda ha kilasini, gudedzini kana kha senthara ya vhugudisi na vhugudisi vhune vha vhu wana mushumoni. Uri vha kone u shela mulenzhe kha  mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo, tshithu tshihulwane tshine tsha tea u sedziwa ndi uri hu tea u vha hu na mutholi o ḓiimiselaho nahone ane a kona u ṋetshedza tshenzhemo ya mushumo. 

Ndi vhafhio vho teaho u ita khumbelo ya mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo? 
Muṅwe na muṅwe a nga ita khumbelo ya mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo. Izwi zwi amba uri mbekanyamushumo dza vhugudisi ha mushumo dzi tea u itelwa vhagudi vhane vha kha ?i bva u fhedza zwikoloni kana magudedzini na vhathu vha sa shumi khathihi na vha no shuma. Mbekanyamushumo dza vhugudisi ha mushumo a dzi sedzi miṅwaha ya muthu. 

Muvhuso wo tenda uri musi hu tshi nanguludzwa vhathu malugana na mbekanyamushumo dza vhugudisi ha mushumo, vhagudi vha 85% vha tea u vha vharema, vha 54% vha tea u vha vhafumakadzi hone vha 4% vho tea u vha vhathu vho holefhalaho. 

Zwi ḓura vhugai? 
A hu badelwi tshithu musi muthu a tshi ?o?a u ya kana u dzhenela mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo. Muṅwe na muṅwe o nangiwaho kha mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo u tea u holelwa nga mutholi. Muholo wonoyo u ya nga lushaka lwa mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo. Naho Minisi?a vha zwa Mishumo vho tenda malugana na levele ya muholo ya fhasisa ine ya tea u holelwa vhagudi na nyimele, mutholi a nga badela muholo une wa fhira wonoyo. Hu tendelanwa nga muholo na nyimele na mugudi phanḓa ha musi mbekanyamushumo i tshi thoma. 

Zwi dzhia tshifhinga tshingafhani? 
Tshifhinga tshi ?o fhambana u ya nga mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo, fhedzi kanzhi a tshi nga vhi nga fhasi ha ṅwaha. 

U ya kana u dzhenela mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo zwi amba mini kha nṋe? 
Arali vho ṱanganedzwa kha mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo, vha ?o tea u saina thendelano i re mulayoni na mutholi. Muthu kana dzangano ḽine ?a ṋetshedza thiori ya vhugudisi u/?i tea u saina iyi thendelano. Izwi zwi ?o vha ṱalutshedza uri ndi zwifhio zwe zwa lavhelelwa kha vhone na uri ndi zwifhio zwine vha ?o tea u ita. 

Ndi vhafhio vhane vha shela mulenzhe kha mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo na uri mushumo wavho ndi ufhio? 
* Mugudisi u iswa kha mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo, u saina thendelano i re mulayoni na mutholi, ine ya bula dzipfanelo na vhuḓifhinduleli zwa mugudi, na u tevhelela mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo. 
* Mutholi u ṋetshedza tshenzhemo ya mushumo ya mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo na u saina thendelano i re mulayoni yo sainiwaho nga mugudi  ine ya bula dzipfanelo na vhuḓifhinduleli hu tshi katelwa na thendelano ya muholo wa mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo. 
* Muṋetshedzi wa vhugudisi/mugudisi u ṋetshedza vhugudisi o imela mutholi na u saina thendelano i re mulayoni ine ya bula pfanelo  dza muṋetshedzi wa vhugudisi na vhuḓifhinduleli. 
* Ndaulo ya Vhugudisi na Khethekanyo ya Pfunzo (A Sector Education and Training Authority (SETA)) i dzudzanya na u tshimbidza tshikwama tsha mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo kha sia ?o tiwaho ?a ikonomi (tsumbo, vhuendedzi kana vhuendelamashango na mafunda, na u khwaṱhisedza uri vhugudisi vhu kha maimo a indasiṱiri (phulufhedziso ya khwaḽithi kana ya maimo a nṱha). 
* Muhasho wa zwa Mishumo u a thola, u nanguludza na u rumela vhathu vha sa shumi vhane vha  swikelela maimo a fhasisa o vhewaho kha mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo yo tiwaho kha vhatholi vhane vha ?o?a vhagudi. Mutholi ndi ene ane a dzhia tsheo ya u fhedza. 

Ndi ?o wana mini musi  mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo i tshi fhela? 
Musi mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo i tshi fhela vha ?o vha vha na ndalukano ine ya ?angedzwa kha shango ?o?he. U khwaṱhisedza uri vha na ndalukano, vha ?o ṋewa ṱhanziela. Iyi ṱhanziela i ?o ṱalutshedza zwikili zwe vha zwi guda. 

Ndi ?o wana mushumo musi ndi tshi fhedza mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo? 
Arali vha songo tholiwa kana vha sa shumi musi mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo i tshi thoma, a ri vha fhulufhedzisi uri vha ?o wana mushumo musi i tshi fhela. Mutholi ane a vha ḓea vhugudisi ho ngo tea u vha ḓea mushumo. Fhedzi ndalukano na tshenzhemo ya mushumo zwi ?o vha ita uri vha vhe kha vhuimo ha khwine ha u wana mushumo u fhira u thomani. Zwi nga dovha zwa ita uri vha pfe vha tshi ?o?a u wana dziṅwe ndalukano kana u thoma bindu ḽavho vhone vhane. 

Khumbelo ya u dzhenela mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo i itwa hani arali ndi sa shumi kana ndi songo tholiwa? 
* Kha vha ḓiṅwalise na Muhasho wa zwa Mishumo sa muthu ane a khou ?o?a mushumo nga u ḓadza fomo ya vhuṅwalisi yo ṱumetshedzwaho na fomo ine ya sumbedza madzangalelo avho. Musi vho fhedza vha dzi ḓee vhashumi vha senthara ya zwa mishumo kana vha dzi rumele. 
* Vha vhone uri zwidodombedzwa zwavho zwa vhukwamani zwi dzula zwo luga. 
* Senthara ya zwa mishumo i ?o vha kwama arali vha tshi fusha ṱhoḓea dzo vhewaho dza mbekanyamushumo ya vhugudisi ha mushumo ya mutholi onoyo. 
* Arali vha tshi fusha ṱhoḓea, vha nga kha ?i vhidzwa muṱanganoni na u sedzuluswa phanḓa ha u nanguludzwa ha u fhedza. 



VHUṄWALISI HA MUTHU ANE A ?O?A MUSHUMO
Zwidodombedzwa zwa Vhu?e
Tshifani:

Madzina a u thoma:

Nomboro ya ID:

A?irese:
 


Lu?ingo lwa vhukwamani:

?uvha ?a mabebo:

Lushaka:
Murema

Mutshena

Mukhaladi

Muindia
Luambo lwa ?amuni:

Dzi?we nyambo:

Mbeu:
Munna

Musadzi
Vho holefhala?
Ee

Hai
Arali zwo ralo, kha vha vhu bule?

Vha mudzulapo wa SA?
Ee

Hai
Arali zwi songo ralo, vha mudzulapo wa ngafhi?

Vha na ḽaisentsi ya u reila?
02
08
10
11
 A hu na
Ndalukano dza Pfunzo
Ndalukano ya Tshikolo ya Nṱhesa ine vha vha nayo
Dzithero
Simbo?o












Ndalukano dza nga murahu ha ma?iriki:
Tshiimiswa/Mu?etshedzi
Ndalukano
?waha we ya waniwa ngawo






Tshenzhemo ya mushumo
Mutholi
Vhuimo
Tshifhinga



Tshiitisi tsha u litsha:
 


 
Ndi khou khwaṱhisedza uri mafhungo a re afho nṱha ndi ngoho. 

_______________________________________ 
Tsaino ya muhumbeli 

_______________________________________ 
?uvha
KHA VHA SUMBEDZE MADZANGALELO AVHO
Afha fhasi hu tevhela mutevhe wa masia a u guda o fhambanaho na miṅwe mishumo ine vha nga kona u i ita kha sia ?a u guda. Kha vha zwi dzhie uri vha kona u ita zwoṱhe, vha ḓee sia ?i?we na ?i?we maraga u ya nga ha uri vha ?i takalela zwingafhani kana uri vha ?iphina zwingafhani nga mishumo ya sia ḽeneḽo ?a u guda. Kanzhi zwine ra zwi funa zwi nga sumbedza uri madzangalelo ashu ndi afhio. Arali vha tshi funa fhedzi mushumo muthihi wo buliwaho sa tsumbo kha sia ?a u guda, vha u talele nga fhasi vha dovhe vha ḓee sia ḽeneḽo ?a u guda maraga u ya nga lufuno lwavho malugana na mushumo wo talelwaho. U ḓea maraga hu tea u itwa nga nḓila i tevhelaho: 1 ? A thi u funesi, 2 ? A thi u funi, 3 ? Ndi u funa lwo linganelaho, 4 ? Ndi a u funa, 5 ? Ndi a u funesa. 
Sia ?a u guda
A thi u funesi 
1
A thi u funi 
2
Ndi u funa lwo linganelaho 
3
Ndi a u funa 
4
Ndi a u funesa 
5
1.  Vhulimi na Ndondolavhupo. 
U bveledza zwiḽiwa nga vhulimi kana vhufuwi. U ṱhogomela ngade kana zwiraba, maḓaka na vhupo. Vhulimi na vhufuwi, u shuma dziphakhani, zwirabani kana ngadeni na ndondolo ya maḓaka na vhupo.





2.  Vhutsila na Mvelele. 
U ita zwithu zwavhuḓi kana u ita mitambo ya u mvumvusa vhathu. U vhumba dzikhali na u lunzhedza vhulungu, u tshina, u imba, muzika, mitambo, u ita dzifilimu na u dzhia zwifanyiso, thelevishini, vidio, u tamba kana u edza (acting), u dizaina na u khavhisa, vhutsila ha u ola na u pennda zwifanyiso.





3.  Mabindu, mbambadzo na vhulangi. U dzudzanya na u khwaṱhisedza uri khamphani i shuma zwavhuḓi. U ita zwitatamennde zwa masheleni zwa khamphani, u langa khamphani, u langa vhashumi, u renga thundu dza khamphani, u maketa kana u rengisa zwibveledzwa zwa khamphani, u langula kana u tshimbidza ofisi, u langula vhushaka ha khamphani na tshitshavha, ndi uri vhushaka vhukati ha dzangano na tshitshavha.





Ngudo dza Vhudavhidzani na luambo. U shumisa luambo u itela u thusa vhathu u wana mafhungo nga u amba na nga u tou ṅwala. Mupinduleli, ramafhungo wa magazini ya gurannḓa, makone/mu?ivhi wa zwa luambo, muṅwali wa dzikhophi, u ṅwala dziatikili kana ma?walo.





5.  Pfunzo, vhugudisi na mveledziso. U funza na u gudisa vhathu. Mugudisi wa zwikolo, zwiimiswa zwa pfunzo zwa nṱhesa u fana na Dziyunivesithi, Dzithekhinikhoni, Dzikholidzhi/magudedzi a Thekhenikhala, u gudisa vhana vhaṱuku (mveledziso ya vhana vhaṱuku ya u thoma).





6.  Vhubveledzisi/vhumagi, vhuinzhiniere na thekhinolodzhi. U ola mitshini, maburoho, dzibada, mabupo, mitshini ya i?ekhi?hirikhi na ya i?ekhi?hironikhi, u bveledza na u ṱumekanya zwipiḓa zwa mitshini uri i kone u shuma zwavhuḓi na zwa migodi.





7.  Ngudo ya zwa Matshilisano na zwa Vhathu. U guda sialala ya vhathu uri u kone u vha thusa.  U shuma na vhathu na u vha bveledzisa (Ngudo ya zwa muhumbulo (Saikhoḽodzhi) na vhugudisi ha zwikili zwa vhutshilo, ngudavhurereli (mufunzi), ?ivhazwakale, ngudo ya shango na uri ndi ngani vhathu vha tshi dzula dziḓoroboni (ḓivhavhupo), Ngudo ya vhushaka ha vhathu (musosiolodzhi), ngudo ya vhathu vha kale na phukha (Akhiolodzhi).





8.  Mulayo, saintsi, saintsi ya zwa vhuswole na vhutsireledzi. U vhona uri hu vha na tsireledzo na u tsireledzea ha vhathu na mulalo shangoni. Mapholisa, vhaimeleli na vhatshutshisi, tshumelo ya zwa vhululamisi (dzhele), u tevhela buḓo ?a zwa vhupileli (vhuswole, vhuswole ha maḓini, vhuswole ha muyani).





9.  Saintsi dza zwa Mutakalo na Tshumelo dza zwa matshilisano. U thusa vhathu nga u ṱhogomela mivhili yavho na mutakalo wavho maluvhini. U thivhela malwadze, u ṱuṱuwedza mutakalo, u ṱhogomela vhalwadze, u onga, mushumi wa kha ambu?antsi, masia a zwa dzilafho, u shumela vhapo.





10. Mathematiki (saintsi ya mbalo), saintsi ya Fisika na saintsi dza vhutshilo. 
U shuma nga dzinomboro u itela u thasulula thaidzo, u shuma nga dzikhomphwutha u itela u vha na rekhodo ya mafhungo na u shuma nga zwithu zwi tshilaho. Ngudo dza khomphwutha,rambalo, baolodzhi (ngudo ya zwimela na phukha).





11.  Dzitshumelo. U thusa vhaḓwe vhathu u fana na u vha rengisela zwiḽiwa resitorentini na dzihodelani na zwiṅwe zwa u ḓimvumvusa, u shuma sa tshefi, muthu ane a tshimbidza vhaendi, zhendedzi ?a vhaendi, muṱhogomeli wa phukha, zwiendedzi sa mureili wa thekhisi, mureili wa bisi, muṱhogomeli wa vhathu u fana na u ita mavhudzi, ṱhogomelo ya vhaaluwa, vhashumi vha hayani, u shuma hodelani, u shuma u rengisa (murengisi)





12. U pulana na u fhaḓa. 
U pulana na u ola zwifhaṱo u fana na kha akhithekitsha, u fhaḓa dzinnḓu, u fhaḓa dzibada na maburoho, u dzhenisa thambo dza mu?agasi.





Manweledzo a madzangalelo
Kha vha ṅwale masia mararu a u guda e vha a ḓea maraga dza nṱhesa. 

1. ?????????????????????????????????. 
2. ?????????????????????????????????. 
3. ?????????????????????????????????.
 

Ofisi dza Vunḓu dza Muhasho wa zwa Mishumo 
Eastern Cape (East London) 					Luṱingo: (043) 701 3000 
Free State (Bloemfontein) 						Luṱingo: (051) 505 6200 
Gauteng North (Pretoria) 						Luṱingo: (012) 309 5000 
Gauteng South (Johannesburg) 					Luṱingo: (011) 497 3000 
KwaZulu-Natal (Durban) 						Luṱingo: (031) 336 1500 
Limpopo (Polokwane) 						Luṱingo: (015) 290 1744 
Mpumalanga (Witbank) 						Luṱingo: (013) 655 8700 
North West (Mafikeng) 						Luṱingo: (018) 387 1800 
Northern Cape (Kimberley) 					Luṱingo: (053) 838 1500 
Western Cape (Cape Town) 					Luṱingo: (021) 460 5911 

Senthara dza zwa Mishumo dza Muhasho wa zwa Mishumo 
Aliwal North 							Luṱingo: (051) 633 2633 
Butterworth 							Luṱingo: (047) 491 0657 
Cradock 							Luṱingo: (048) 881 3010 
Fort Beaufort 						Luṱingo: (046) 645 4686 
Graaf-Reinet 						Luṱingo: (049) 892 2142 
Grahamstown 						Luṱingo: (046) 622 2104 
King William?s Town 					Luṱingo: (043) 642 3401 
Lusikisiki 							Luṱingo: (039) 253 1996 
Maclear 							Luṱingo: (045) 932 1424 
Mdantsane 							Luṱingo: (043) 761 3151 
Port Elizabeth 						Luṱingo: (041) 506 5000 
Queenstown 							Luṱingo: (045) 807 5400 
Uitenhage							Lu?ingo: (041) 992 4627 
Umtata 							Luṱingo: (047) 532 5674 

Free State 
Bethlehem 							Luṱingo: (058) 303 5293 
Ficksburg 							Luṱingo: (051) 933 2299 
Harrismith 							Luṱingo: (058) 623 2977 
Koffiefontein	 						Luṱingo: (058) 205 0298 
Kroonstad 							Luṱingo: (056) 212 4471 
Parys 								Luṱingo: (056) 811 3043 
Phuthaditjhaba 						Luṱingo: (058) 713 0373 
Sasolburg 							Luṱingo: (016) 970 3200 
Thaba Nchu 							Luṱingo: (051) 873 2004 
Welkom 							Luṱingo: (057) 391 0200 
Zastron 							Luṱingo: (051) 673 1471 

Gauteng North 
Atteridgeville 						Luṱingo: (012) 386 5114 
Benoni 							Luṱingo: (011) 747 9601 
Bronkhorstspruit 						Luṱingo: (013) 932 0197 
Krugersdorp 							Luṱingo: (011) 955 4420 
Mamelodi 							Luṱingo: (012) 805 5090 
Nigel 								Luṱingo: (011) 814 7095 
Pretoria 							Luṱingo: (012) 309 5050 
Randfontein 							Luṱingo: (011) 693 3618 
Soshanguve 							Luṱingo: (012) 799 7395 
Springs 							Luṱingo: (011) 362 6636 

Gauteng South 
Alberton 							Luṱingo: (011) 861 6130 
Boksburg 							Luṱingo: (011) 898 3340 
Brakpan 							Luṱingo: (011) 744 9000 
Carletonville 							Luṱingo: (018) 788 3281 
Germiston 							Luṱingo: (011) 345 6363 
Johannesburg 						Luṱingo: (011) 497 3163 
Kempton Park 						Luṱingo: (011) 975 9301 
New Canada	 						Luṱingo: (011) 474 2468 
Roodepoort 							Luṱingo: (011) 766 2000 
Sandton 							Luṱingo: (011) 444 7631 
Sebokeng 							Luṱingo: (016) 988 2626 
Vanderbijlpark 						Luṱingo: (016) 981 0280 
Vereeniging 							Luṱingo: (016) 430 0000 

KwaZulu-Natal 
Durban 							Luṱingo: (031) 336 1500 
Dundee 							Luṱingo: (034) 212 3147 
Estcourt 							Luṱingo: (036) 352 2161 
Kokstad 							Luṱingo: (039) 727 2140 
Ladysmith 							Luṱingo: (036) 637 3461 
Newcastle 							Luṱingo: (034) 312 6038 
Pietermaritzburg 						Luṱingo: (033) 342 9361 
Pinetown 							Luṱingo: (031) 700 2206 
Port Shepstone 						Luṱingo: (039) 682 2406 
Prospecton 							Luṱingo: (031) 902 1590 
Richmond 							Luṱingo: (033) 212 2768 
Richards Bay 						Luṱingo: (035) 789 3760 
Stanger 							Luṱingo: (032) 551 4291 
Ulundi 							Luṱingo: (035) 879 1439 
Verulam 							Luṱingo: (032) 533 5050 
Vryheid 							Luṱingo: (034) 980 8992 

Limpopo 
Ellisras 							Luṱingo: (014) 763 2162 
Giyani 							Luṱingo: (015) 812 9041 
Lebowakgomo 						Luṱingo: (015) 633 6958 
Louis Trichardt 						Luṱingo: (015) 516 0207 
Nylstroom 							Luṱingo: (014) 717 1046 
Phalaborwa 							Luṱingo: (015) 781 5114 
Polokwane 							Luṱingo: (015) 290 1744 
Potgietersrus 						Luṱingo: (015) 491 5973 
Seshego 							Luṱingo: (015) 223 1681 
Tzaneen 							Luṱingo: (015) 306 2600 
Ṱhohoyanḓou 						Luṱingo: (015) 960 1300 

Mpumalanga 
Baberton 							Luṱingo: (031) 712 3066 
Bethal 							Luṱingo: (017) 647 2383 
Carolina 							Luṱingo: (017) 843 1077 
Eerstehoek 							Luṱingo: (017) 883 2141 
Evander 							Luṱingo: (017) 632 2295 
Groblersdal 							Luṱingo: (013) 262 3150 
Kwamhlanga 						Luṱingo: (013) 947 3173 
Lydenburg 							Luṱingo: (013) 235 2368 
Middelburg 							Luṱingo: (013) 283 3600 
Mswazi Madonsela 						Luṱingo: (017) 819 7632 
Nelspruit 							Luṱingo: (013) 753 2844 
Piet Retief 							Luṱingo: (017) 826 1883 
Sabie 								Luṱingo: (013) 764 2105 
Standerton 							Luṱingo: (017) 712 1351 
Volksrust 							Luṱingo: (017) 735 2994 

Northern Cape 
Calvinia 							Luṱingo: (027) 341 1523 
De Aar 							Luṱingo: (053) 631 0952 
Kimberley 							Luṱingo: (053) 838 1500 
Kuruman 							Luṱingo: (053) 712 3952 
Springbok 							Luṱingo: (027) 718 1058 
Upington 							Luṱingo: (054) 331 1752 

North West 
Brits 								Luṱingo: (012) 252 3068 
Christiana 							Luṱingo: (053) 441 2120 
Garankuwa 							Luṱingo: (012) 702 4525 
Klerksdorp 							Luṱingo: (018) 464 8700 
Lichtenburg 							Luṱingo: (018) 632 4779 
Mogwase 							Luṱingo: (014) 555 5693 
Mafikeng 							Luṱingo: (018) 381 1010 
Potchefstroom 						Luṱingo: (018) 297 5100 
Rustenburg 							Luṱingo: (014) 592 8214 
Taung 							Luṱingo: (053) 994 1679 
Temba 							Luṱingo: (012) 717 7059 
Vryburg 							Luṱingo: (053) 927 5221 

Western Cape 
Beaufort West 						Luṱingo: (023) 414 3427 
Bellville 							Luṱingo: (021) 945 3827 
Cape Town 							Luṱingo: (021) 460 5082 
George 							Luṱingo: (044) 801 1201 
Knysna 							Luṱingo: (044) 382 3150 
Mossel Bay 							Luṱingo: (044) 691 1140 
Mitchell?s Plain 						Luṱingo: (021) 376 1771 
Oudtshoorn 							Luṱingo: (044) 272 4370 
Paarl 								Luṱingo: (021) 872 2020 
Somerset West 						Luṱingo: (021) 852 2535 
Vredenburg 							Luṱingo: (022) 715 1627 
Worcester 							Luṱingo: (023) 347 0152 

Word count: 2 137 
